Vuurwerkangst bij huisdieren
Veel honden en katten zijn enorm angstig voor de harde knallen en lichtflitsen rond Oud en Nieuw. Gelukkig valt er met een goede voorbereiding wel wat aan te doen. En een goede voorbereiding begint tijdig, zo rond de 2e week van november.
Op tijd beginnen
Het is verleidelijk om vlak voor de jaarwisseling nog even gauw een kalmeringstabletje voor uw hond of kat op te halen bij de dierenarts. Hier zitten echter nadelen aan:
- Het knallen begint vaak al rond Sinterklaas. Een angstig dier loopt dus óf wekenlang schrikachtig rond, óf zou eigenlijk enige weken kalmerende medicijnen moeten slikken, in plaats van alleen tijdens de jaarwisseling zelf.
- Het effect van kalmeringsmiddelen is moeilijk te voorspellen, vooral bij dieren die al zenuwachtig zijn: misschien werkt het middel niet, of wordt uw dier juist extreem slap en suf, of blijft dagenlang een ‘zombie’.
Sommige kalmerende middelen hebben tevens een bloeddrukverlagende en onderkoelende werking, die in enkele gevallen gevaarlijk kan zijn. M.n. oudere dieren, heel jonge dieren en dieren met een hartaandoening of aanleg voor epilepsie lopen meer risico. - Sommige kalmeringsmiddelen maken het dier juist extra gevoelig voor licht en geluid, maar door de suf makende eigenschappen kan het dier het niet meer tonen. De angst wordt dus eigenlijk versterkt, alleen je ziet het niet!
Beter is het, om ruim van tevoren te beginnen met het wegnemen van de angst. M.n. bij honden kun je hier heel goede resultaten mee bereiken. Het afleren van angst gebeurt d.m.v. gedragstherapie, die eventueel wel ondersteund wordt met medicatie tijdens het leerproces.
Gedragstherapie
De therapie bestaat uit een CD met vuurwerkgeluiden, waarvan u langzaam het volume opvoert. Het effect is nog beter, als u tegelijk gericht met uw dier gaat spelen en belonen (m.n. bij de hond) Bij de CD zit een boekje waarin duidelijk wordt uitgelegd hoe dat allemaal werkt. Op deze manier zal uw dier de vuurwerkgeluiden juist met iets leuks gaat associëren. Zo leert hij of zij stapsgewijs dat knallen helemaal niet eng zijn. Op dezelfde CD staan trouwens ook onweersgeluiden, voor dieren met angst voor onweer.
Medicatie
Misschien is het voor u niet haalbaar om met uw dier te gaan trainen. In dat geval is het evengoed belangrijk om op tijd te beginnen met de behandeling van de vuurwerkangst van uw dier. Er zijn rustgevende middelen die minder nadelen hebben (minder kans op slapheid, ernstige versuffing, bloeddrukdaling e.d.) maar wel effectief de angst verminderen. Deze middelen moeten echter enige weken van tevoren opgestart worden om optimaal werkzaam te zijn tijdens de jaarwisseling, en daarna weer worden afgebouwd. Door op tijd te beginnen, kunt u bovendien goed zien wat het effect van het middel op uw dier is, en in overleg met uw dierenarts eventueel tijdig de dosering aanpassen. Combinatie met gedragstherapie heeft wel de voorkeur, omdat dit een beter effect geeft dan medicatie alleen. Bovendien is het effect van gedragstherapie blijvend.
De do’s en don’ts bij vuurwerkangst
Voor iedereen die toch met een angstig dier geconfronteerd wordt tijdens de jaarwisseling, volgen hieronder een paar tips.
Wat zou u doen als een angstig klein kindje zich huilend en bibberend tegen u aandrukt omdat het bang is? Juist: u slaat sussend uw arm om het kindje heen en gaat het troosten. Een heel normale, menselijke reactie.
Bij een angstig dier zijn we geneigd automatisch hetzelfde te doen. Maar uw hond of kat is geen mens! Uw hond (de kat in wat mindere mate) ziet u als soortgenoot en roedelleider. Als u op het angstige gedrag van uw dier reageert door aandacht te geven, op sussende toon tegen uw dier te spreken en uw dier te strelen, krijgt uw dier een heel andere boodschap binnen: “He, als ik begin te piepen en nerveus wordt na een knal, wordt ik beloond met aandacht! De baas vindt het dus knap van mij dat ik ga piepen en draaien na een knal. Dat ga ik vaker doen!”
Misschien schrok u zelf ook wel even van dat rotje. Uw dier ‘leest’ uw reacties feilloos af aan uw lichaamstaal, en trekt daaruit zijn conclusies: ”He, de baas vindt een knal eng. Nou, als de baas (= leider) het al eng vindt, dan is er écht iets aan de hand! Ik heb dus ook alle reden om bang te zijn. Knallen zijn vreselijk bedreigend!”
Aandacht geven aan een angstig dier is dus menselijk, maar uw dier is er niet mee geholpen. Hieronder volgen wat do’s en don’ts over hoe u het beste met een angstig dier om kunt gaan. Best lastig, want soms gaat het regelrecht tegen onze ‘automatische’ 1e reactie in. Houdt in uw achterhoofd dat u uw dier wilt helpen om minder angst te voelen, en dat u niet harteloos bent als u angstgedrag negeert! Geef het goede voorbeeld door zelf heel ontspannen met de knallen om te gaan.
Wat kunt u beter niet doen
- Geef een angstig dier geen aandacht
- Straffen heeft geen zin, maar juist een averechts effect. Negatieve aandacht is bovendien ook aandacht, en dus niet gewenst.
- Laat het dier liever niet alleen thuis
- Laat het dier niet wegvluchten bij de knal (= angstprikkel) vandaan. Dit is zgn. ‘zelfbelonend gedrag’ en versterkt vaak de reactie op een volgende knal. “Als ik vlucht, hoor ik de knal niet meer, dus vluchten is een goede manier om met knallen om te gaan”. Bovendien kan uw dier letterlijk totaal de weg kwijtraken als hij blindelings op de vlucht slaat, en verdwalen. Denk ook aan het risico op aanrijdingen.
Wat kunt u wél doen?
- Begin tijdig met de bestrijding van de vuurwerkangst van uw dier!! Training en/of medicatie heeft écht effect.
- Negeer tijdens de feestdagen knallen volledig, en blijf tijdens knallen kalmpjes bezig met wat u aan het doen was. U geeft uw dier hiermee de boodschap: ‘He, ik hoor wat engs, maar de baas vindt het helemaal niet eng. Dan zal het wel meevallen, en hoef ik dus ook niet bang te zijn.’ Klinkt banaal, maar het is een essentiele stap in de bestrijding van angstgedrag bij dieren. Wees u bewust van de voorbeeldrol die u in de ogen van uw huisdier hebt. Schenk om deze reden geen enkele aandacht aan de schrikreacties van uw dier, ook al gaat dat misschien volkomen tegen uw gevoel in.
- Neem uw dier tijdens de jaarwisseling mee in de huiskamer, doe de gordijnen dicht (geen lichtflitsen) en zet een muziekje op. Continu achtergrondgeluid in de vorm van muziek of TV geeft evt. knallen minder impact.
- Sommige bange katten zoeken graag de schoot van hun baasje op, maar als de kat liever onder de kast kruipt; laat hem maar. Zet eten, drinken en evt. de kattenbak in de buurt en heb geduld. Véél geduld.
- Vermijd contact met erg angstige dieren (bijv. de buurhond): uw dier kan het angstgedrag van de buurhond gaan kopiëren.
- Zorg dat uw huisdier niet kan ontsnappen (verdwalen, risico op aanrijdingen)
- Zorg dat uw dier gechipt is. Mocht-ie er toch vandoor gaan, dan is de kans dat hij bij u terugkomt een stuk groter.
Wat als de hond tijdens de vuurwerkperiode niet naar buiten wil?
Het helpt natuurlijk als uw dier zo min mogelijk met de vervelende knallen wordt geconfronteerd. U kunt daaraan het volgende doen:
- De hond tijdelijk in de tuin uitlaten
- Met de auto wat verder weg rijden en op een rustige plek uitlaten
- Misschien kent u iemand met een hond die écht niet warm of koud wordt van vuurwerk. Vraag hem of haar dan of u de honden telkens samen uit kunt laten. Bij een angstige hond kan het erg helpen om zo’n rustig voorbeeld om zich heen te hebben.
Heeft u nog vragen? Neem gerust contact met ons op!