Help, een bult….
U zit rustig uw hond of kat te aaien, en opeens… voelt u een bult onder uw vingers wegschieten. Wat nu? Naar de dierenarts, of kunt u het even afwachten?
Een bult(je) kan van alles zijn. Op de huid, dus boven het huidoppervlak uit stekend, vinden we bijv. vaak wratjes. Ook een teek kan worden aangezien voor een bultje. Heel soms zijn dit soort bultjes minder onschuldig: ook sommige tumoren kunnen op de huid verdikking geven. Helaas is met het blote oog niet altijd vast te stellen om wat voor bultje het gaat.
Goedaardig of kwaadaardig?
In de huid, dus onder het oppervlak, is het nog moeilijker te beoordelen wat de aard van een bult is. Het kan gaan om een vetophoping, een ontsteking, een gezwollen of met vocht gevulde klier (cyste), een litteken, maar ook tumoren komen voor. Gelukkig zijn verreweg de meeste bulten goedaardig. Maar ja, hoe weet u nou of dat ook geldt voor die van uw dier?
Nakijken
Over het algemeen hebben oudere dieren vaker kwaadaardige bultjes dan jonge. En zijn goedaardige bultjes zachter, ronder en gladder en groeien ze langzamer dan kwaadaardige. Maar helaas zijn dit geen waterdichte criteria. Als u een bult(je) voelt bij uw huisdier, is het daarom altijd verstandig om er even op de praktijk naar te laten kijken. De dierenarts zal o.a. letten op de vorm, de kleur, het oppervlak, de plaats, de groeisnelheid, of het bultje vergroeid zit aan de omgeving en hoe de bult aanvoelt. Soms is het op grond hiervan mogelijk om u gerust te stellen.
Biopt (DNAB)
Als niet direct duidelijk is om wat voor bultje het gaat, kan een DNAB gedaan worden. Dit betekent Dunne Naald Aspiratie Biopt, en houdt in dat er met een heel dun naaldje wat celmateriaal uit het bultje gehaald wordt voor onderzoek. Dit aanprikken is vrijwel pijnloos en heel snel klaar. Uw dier hoeft er dan ook niet voor onder narcose.
Het kan zijn, dat direct duidelijk is wat de inhoud van de bult is, bijv. talg, vet of pus. Meestal is verder onderzoek dan niet nodig, en kan even afgewacht worden hoe de bult zich verder ontwikkelt. Of er kan direct een behandeling worden ingesteld, bijv. met antibiotica.
Soms is het materiaal uit het biopt niet direct herkenbaar, en moet het onder de microscoop bekeken worden. De cellen worden dan uitgestreken op een glaasje en met een speciale vloeistof gekleurd. De dierenarts kan dit zelf, maar om een zo betrouwbaar mogelijke uitslag te krijgen wordt meestal de hulp van een cytoloog (celspecialist) ingeroepen. Het celuitstrijkje wordt dan opgestuurd naar een laboratorium. De uitslag van het DNAB vertelt iets over het type en de goed- of kwaadaardigheid van de bult. Maar omdat het om slechts een paar losse cellen gaat, is de uitslag iets minder betrouwbaar dan wanneer een bult in zijn geheel wordt opgestuurd.
Het nemen van een DNAB is niet altijd mogelijk. Bijvoorbeeld als het bultje heel klein is, of in bloedrijk weefsel zit. Je wilt natuurlijk geen ernstige bloeding creëren met het biopt. Ook is het soms niet verstandig om een bultje te verstoren met een biopt, omdat de verspreiding van kwaadaardige cellen daardoor gestimuleerd kan worden.
Operatie
Als een bult op een plek zit die sowieso last veroorzaakt, ongeacht of hij kwaadaardig of goedaardig is, zal de dierenarts de bult liever in zijn geheel verwijderen d.m.v. een operatie. Ook in dat geval wordt vooraf geen DNAB gedaan. Een voorbeeld daarvan is een bultje bij het oog. Ook een goedaardig knobbeltje kan teveel aan het ooglid trekken, of hinderlijk in het gezichtsveld zitten. Dus bultjes bij het oog worden heel vaak niet gebiopteerd, maar direct verwijderd.
Als een bult snel groeit of op een plek zit waar weinig ‘extra’ huid zit, is het ook verstandig om snel tot operatie over te gaan. Een snelgroeiende bult kan op kwaadaardigheid wijzen. Maar ook een goedaardige dikte kan -als je te lang wacht- zó groot worden, dat hij last gaat veroorzaken. En het is een stuk lastiger om een grote bult netjes weg te halen en de wond te sluiten, dan bij een klein bultje. Een voorbeeld van een plek met weinig extra huid is de onderpoot. De wond is daar lastiger te sluiten, dus kan een bultje het best verwijderd worden als het nog klein is.
Verwijderen van de hele bult is vaak de meest veilige oplossing. Immers: wat is weggehaald, kan geen problemen meer veroorzaken. En na de operatie kan de bult eventueel in zijn geheel worden nagekeken, wat de meest betrouwbare informatie geeft. Een operatie is echter een zwaardere ingreep dan een DNAB, en afhankelijk van de plaats en grootte kan het een lastige wond veroorzaken. Als het om een kwaadaardige tumor gaat, bestaat soms het risico op uitzaaiingen, en is uw dier dus niet ‘genezen’, ondanks de operatie.
Tot slot
Het is dus altijd een afweging of er een biopt gedaan moet en kan worden, of dat een operatie verstandiger is. Of misschien is verder ingrijpen helemaal niet nodig. Uw dierenarts zal samen met u die afweging maken. Dus laat er even naar kijken!