Sterilisatie teef
Als u geen nestje wilt van uw jonge teefje, adviseren we om 3 maanden na de eerste loopsheid te steriliseren.
Hieronder vindt u de achtergronden van dit advies.
Sterilisatie of castratie?
In de volksmond wordt het onvruchtbaar maken van vrouwelijke dieren een sterilisatie en van mannelijke dieren een castratie genoemd. Maar eigenlijk klopt dat niet helemaal.
- Sterilisatie betekent dat de hormoonproducerende weefsels (eierstokken bij vrouwtjes, teelballen bij mannetjes) in het lichaam blijven zitten. De ei-of zaadleiders worden alleen afgebonden, zodat er geen eitje of zaadje meer door kan.
- Castratie betekent, dat de hormoonproducerende weefsels worden verwijderd.
Om een teef onvruchtbaar te maken worden de eierstokken niet afgebonden, maar verwijderd. Technisch gezien is dit dus een castratie! De reden hiervoor is, dat juist de hormonen uit de eierstokken de loopsheid en risico op baarmoederontsteking en melkkliertumoren geven (daarover hieronder meer) Alleen afbinden zou dus betekenen dat de hond nog steeds loops wordt en gezondheidsrisico’s loopt. De baarmoeder laten we wel zitten, tenzij tijdens de operatie blijkt dat die afwijkend is. Dan wordt ook de hele baarmoeder weggenomen.
‘Sterilisatie’ of feitelijk dus castratie, is één van de meest uitgevoerde operaties bij teven in Nederland. Overigens gebruiken we binnen de praktijk nog wel de term sterilisatie, omdat dat gemakkelijker communiceert.
Voordelen van sterilisatie
- Afname van de kans op baarmoederontsteking en melkkliertumoren op latere leeftijd
- Onvruchtbaarheid: geen loopsheid meer
ad 1) Afname van de kans op baarmoederontsteking en melkkliertumoren op latere leeftijd:
Dit is eigenlijk de belangrijkste reden om tot sterilisatie over te gaan. Waarom? Hondachtige teefjes in de natuur krijgen zelf een nestje, of leven in een roedel waarin teven met pups zitten, bijv. wolven. Zwangerschap en de aanwezigheid van andere teefjes en pups beïnvloeden de hormoonhuishouding in gunstige zin, waardoor het lichaam op natuurlijke wijze wordt beschermd tegen baarmoederontsteking en melkkliertumoren.
Onze huishonden krijgen zelden een nestje en leven niet in een roedel met andere teefjes en pups. Daardoor missen ze de beschermende werking die uitgaat van de natuurlijke hormoonhuishouding. Het risico op baarmoederontsteking of melkkliertumoren is daardoor aanzienlijk! Baarmoederontsteking bij niet-gesteriliseerde teefjes komt veel voor en is alleen te genezen d.m.v. een zware operatie. Ondanks operatie kunnen we niet alle teefjes met deze aandoening redden. Hetzelfde geldt voor melkkliertumoren. Ter vergelijking: bij jong gesteriliseerde teefjes komt baarmoederontsteking vrijwel niet voor, en melkkliertumoren zelden.
Een teefje waarmee niet gefokt wordt, kan daarom het beste gesteriliseerd worden na de 1e loopsheid. De eerste loopsheid is te verwachten op 6 tot 9 maanden leeftijd, daarin zit veel variatie. Grote hondenrassen worden meestal wat later loops dan kleine rassen. Drie maanden na de loopsheid is qua cyclus het gunstigste moment om te opereren, dus op 9 tot 12 maanden leeftijd. De loopsheid duurt zo’n 2-3 weken. Tekenen van loopsheid zijn:
- veranderd gedrag: ineens veel aanhankelijker zijn, pieperig, of juist agressiever dan normaal
- vaak minder eetlust, maar soms juist meer
- ineens hebben alle reuen uit de buurt belangstelling voor uw teefje: op haar af komen, snuffelen, erop springen. Een teefje laat overigens pas in de tweede week van haar loopsheid een echte dekking toe. De reu blijft dan langdurig met de penis in de teef vastzitten, de zgn. koppeling. De honden staan dan ‘kont aan kont’ aan elkaar vast. Deze koppeling kan tot 3 kwartier duren! Probeer nooit honden tijdens de koppeling uit elkaar te halen, want de reu kan ernstig beschadigd raken aan de penis.
- uitvloeiing uit de geslachtsopening. Deze varieert tijdens de loopsheid van helderrood naar bruin-grijsachtig en kan waterig of meer slijmerig zijn. Bij een eerste loopsheid valt de uitvloeiing vaak mee. Bij een teefje dat zichzelf goed schoonhoudt, kan het de eigenaar zelfs helemaal ontgaan.
Een teefje dat na de 4e loopsheid of later wordt gesteriliseerd, loopt levenslang hetzelfde (grote!) risico op baarmoederontsteking en melkkliertumoren als ongesteriliseerde teefjes. Het advies is dan ook om teefjes vroeg te laten steriliseren.
In sommige landen worden teefjes zelfs vóór de eerste loopsheid, dus vóór de puberteit, gesteriliseerd. Technisch is dit goed mogelijk, mits de anesthesie extra veilig wordt uitgevoerd vanwege de jonge leeftijd. Zeer vroege sterilisatie heeft echter als nadeel dat de hond langer dan normaal door blijft groeien en dus in verhouding (te) groot wordt. In Nederland kiezen de meeste dierenartspraktijken ervoor om de hond een normale puberteit en ontwikkeling door te laten maken en dan pas te steriliseren, dus ná de eerste loopsheid.
ad 2) Onvruchtbaarheid, geen loopsheid meer
Na sterilisatie zitten er geen reuen meer achter het teefje aan, is er geen bloedverlies meer in huis, en heeft de hond geen last meer van schijnzwangerschap. Er is ook geen risico meer op dekking en ongewenste nestjes. Dit zijn allemaal goede redenen om -evt. ook op latere leeftijd- uw teefje te laten steriliseren.
Nadelen van sterilisatie
Naast voordelen kan sterilisatie ook nadelen hebben:
Een iets grotere kans op urine-incontinentie op latere leeftijd
Dit geldt vooral voor teven van grote rassen, te zware dieren en rassen waarbij (voorheen) de staart werd gecoupeerd. Eventuele urine-incontinentie is echter niet levensbedreigend en heel goed met medicijnen te behandelen, in tegenstelling tot een baarmoederontsteking of melkkliertumoren. In de afweging wél of niet steriliseren i.v.m. de mogelijke gevolgen is ons advies daarom: wél steriliseren.
Karakterverandering van de teef
Door sterilisatie wordt het vrouwelijke hormoon oestrogeen (uit de eierstokken) weggenomen, en krijgt de (kleine) hoeveelheid testosteron, die ieder vrouwelijk dier ook produceert, relatief de overhand. Een fel dominant teefje wordt door sterilisatie juist ‘mannelijker’ en dus feller. Steriliseren om het karakter te verzachten is bij de teef daarom niet zinvol. Dit lijkt trouwens vooral op te gaan voor jonge dieren; bij teven die op oudere leeftijd worden gesteriliseerd, zien we zelden karakterverandering.
Vachtverandering
Bij Cocker spaniels, Afghaanse windhonden en Newfoundlanders, maar heel soms ook bij andere rassen, kan de vacht dikker, krulleriger en daardoor moeilijk te onderhouden worden.
Gewichtstoename
De stofwisseling verandert na sterilisatie, waardoor de teef van dezelfde hoeveelheid voer aanmerkelijk dikker kan worden dan voorheen. Dit is gemakkelijk te voorkomen door na de sterilisatie wat minder voer te gaan geven, of evt. op speciaal light voer over te stappen.
De prikpil
Soms is alleen tijdelijke onvruchtbaarheid gewenst, maar wil men later nog wel fokken met het teefje. In dat geval is de prikpil een mogelijkheid. Deze onderdrukt tijdelijk de loopsheid en dus de kans op bevruchting. De prikpil mag worden gegeven terwijl de hond loops is en onderdrukt dan ook de bestaande loopsheid, maar er zijn uitzonderingen. Vraag uw dierenarts om een gepast advies voor uw hond. Voor langdurige anticonceptie is dit middel (i.t.t. de prikpil bij de mens) niet geschikt. De hormonen in de injectie vergroten nl. het risico op suikerziekte en baarmoederontsteking aanzienlijk. En dat wilden we nu juist voorkomen!